أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
493
قانون ( فارسى )
وسيلهء رگ زدن بيرون بكشى به دو سوم كاهش ده ! آنگاه نمك و روغن زيتون بر زخم بگذار و براى بار دوم آماده باش ! يعنى در دو دفعه خون بايسته را بكش ؛ دفعهء اوّل دو سوم و دفعهء دوم يكسوم . اما - اكثرا - اگر بيمار روزانه يكبار يا دوبار شكمش كار كند نياز به رگ زدن نمىباشد . اگر بيمار بعد از رگ زدن دلش به هم آمد يا زياد ناراحت شد و نفستنگى برايش دست داد ، بدان كه مادهء ورم از رگ زدن خوب پاكسازى نشده است . در علاج درد سينه ( انواع آن ) تا درد در مرحلهء اولى است ، براى نرمش دادن شكم بيمار به جز حقنهء سبك و شياف سبك چيزى ديگرى را استعمال مكن ! نوشيدن و خوردن چيزهاى بسيار سردىآور ، يا سردىآورهاى قبوضيتآور از قبيل : آش عدس با چيزهاى ترشمزه و غيره براى بيمار ذات الجنب خطر بزرگ دربردارد مگر اينكه ورم صفرايى داشته باشد . و بدان ! كه نوشيدن آب سرد براى بيماران ذات الجنب و براى هركسى كه ورم در اندرون تن دارد سازگار نيست ، تا مىتوانى كارى كن كه كمتر آب سرد بخورند . اگر ديدى كه تشنگى به حدّى است كه بدون آب سرد كارى نمىشود كرد ، آب سرد را با اسكنجبين قاطى كن كه زيان حاصل از آب سرد را از بين ببرد . اسكنجبين نمىگذارد آب زياد در راه بماند و زودگذر نباشد ، آب را بدرقه مىكند و به بدن مىرساند . اسكنجبين مادهء ورم را پارهپاره مىكند و نرم مىسازد . اين را هم بدان ! هرگاه بيمار ذات الجنب التهابى شد و با گرمى بسيار برخورد و لازم بود كه التهاب را فرونشانى ، چيزى را به وى بده كه هم زداينده و هم رطوبتبخش باشد . از قبيل : آب خيار و آب هندوانه . اما آب كدو حلوايى هرچند از طرفى فايده دارد اما از طرفى ديگر زيانآور است ، زيرا ادرارآور است و از ادرار زياد ، بيمار ناتوان مىشود . بايد بيمار ذات الجنب از آب خرفه و آب كاسنى و هرچه سردكننده و سفتكننده است دورى جويد . بايد منتهاى كوششت در اين باشد كه بيمار به آسانى بتواند مادهء ورم را از راه دهان بيرون اندازد . بيمار ذات الجنب اگر بر پهلوى دردمند بخوابد ، تف كردنيها بيشتر مىشوند ؛ و اگر بيمار بر پهلوى دردمند خوابيده را يواشكى بجنبانند و آب ولرم مايل به گرم را جرعهجرعه و پياپى بنوشد بسيار فايده بيند . اگر تف كردن ماده بند آمد و با بند آمدن تف كردنى نفس هم تنگ شد ، بگذار بيمار به وزن يك ملعقه ( چهار مثقال ) عسل با زنگار آميخته را بليسد . اگر درد شدت بسيار يافت به اندازهء يك دانه باقلى ، صمغ انگدان را با عسل و سركه و آب بخورد . اگر در بيمارى ذات الجنب نفس به حالتى افتاد كه در نفس كشيدن صداى خرخر سينه و بالا و پايين آمدن سينه احساس شد ، اين دوا را تجويز كن !